Лента событий ВААК
А-Конгресс агвып Шамба Тарас йчвахъабага син хIврапшдза азыщтIарцIатI
А-Конгресс агвып ажвлара йгьи аполитика уыснкъвгагIв, АААК чIахIра зму апрезидент Шамба Тарас йчвахъабага син хIврапшдза ъазыщтIарцIуз йалан.
Шамба Тарас сквш 25 райхIа Адуней апсуа-абаза конгресс унашва ахъицIун йаргьи адиаспора йауата адуней шабгу йбзазаквауа радкIылра апны уыс дудздза йырхъйатI.
ЙахьчIва ауи сквш 88 йхъыцIуашын.
КIавкIаз ахIауа, спорт йгьи ацзакIыра: ХI «Абаза» фестиваль шакIвшаз
«Абаза» культура-спорт фестиваль апхъанчIви цIаскви ауыжвгIанчIвири адызкIылуа, апсуа-абаза уагIахъа рацзакIыра гIазырбауа гIаншарапI. КIара гIаныцIуата йаъапI афестиваль июль а 23 – Апсны АкъральыгIва баракъ андрыбагъьа амш – йъаджвыквырцIауагьи.
Санкт-Петербург апны Апсны амш акІвшатІ
Июль а 21 Санкт-Петербург апны «Лермонтов_Фест2026» фестиваль апкъ йтата Апсны амш акІвшатІ.
Адуней апсуа-абаза конгресс аппарат аунашвахъцІагІв Чвыджьба Абзагв АААК ЙхІаракІу асовет аунашвачпагІв Эгьзакь Мусса ХІабальа йпа йсальам ажва дгІапхьатІ. Ауи йгІанахІвитІ:
«ЗыршІыйара аурышв культура КІавкІаз йапызщылыз ауысагІв Лермонтов Михаил Юрий йпа йыхьыз зхъу абиблиотека апны йайззаз зымгІва сгвы йгІатыцІуа асальам нашвасхитІ. УахьчІва анйара сквшышв щарда гІазцІазкІуа Апсны атурых уадсылырныс, ауи агвбайара абжьы угІарныс, ауагІа рпхара уылаухІварныс лшарата йалитІ… Апсни России турыхла, гвбайарала, уагІала йузалымхуашта йаларпапІ. Ауат аларпараква абанпара щарда йацынхауа, йацацхърагІауамца йгІандыршатІ, уахьчІвагьи йазакІу ахъмаштылри азаргванра азгІашыкъри йдрыбагъьитІ. СырзыразпІ абиблиотека анхагІвчва гвыпгьи, адгалагІвчвагьи, апрограмма йалу зымгІвагьи ргватра Апсны йъазынадырхаз, айчважвара ахъазла уатыкв ъагІандыршаз ахъазла. Ари амшгьи России Апсни руагІахъаква райгвара арыбагъьара апны ужвыгьи магІны зму чІвырхъакІта йалргІатІ».
Айззара апрограмма йалан апаштыхІпа Ольденбургский Петр Георгий йпа йчвахъабага син хІврапшдза азыщтІацІара, «Апсны атурыхи акультури» гІарбарта, йара ауи апшта – асасчва апсуа фачІвкви ажвчІвкви абзазагакви йрыхаргІвазара.
Агвыргъьахъв чІахІ зму сасыта йалан Бабурин Сергей Николай йпа, Айба Рауф Тархун йпа, апсуа диаспора йауакву, Апсны йгьи Россия йапшым ашІыпІаква йгІартыцІыз асасчва.
Айззара России Апсни руагІахъаква ркультура абадырракви райгвари рыбагъьара апны магІны зму чІвырхъата йалтІ.
Атурых – апкъыгIва кIьыдаквала: Апсуа драма театр агIарбарта пещ шIыц апны амдараква джвыквырцIатI
Апсуа драма театр апны атеатр атурых тынха – архив суратква, асценарийква, аэскизква, аплакатква, ачгIвычаква датшагьи щарда ъаныргIалу пещ гIахъыртIытI.
Апещ аргылчIвква ангIадырбауа амшква йынхалуштI, ауи акIвымкIвагьи мчыбжьыкI апны хын йакIвшалуш амдараква рагIан йтIызлуштI.
«Ахьыщтрахь» лагерь йгІвбахауа акьазу Апсны атеатр азъазара йадсылтІ
Репатриацияла АкъральыгІва комитети АААКи «Ахьыщтрахь-2026» арыпхьарта лагерь йгІвбахауа акьазу йалакву Чанба С. йыхьыз зхъу Апсуа къральыгІва драма театр апны амдара рзадыргалтІ.
Атеатр актриса Когониа Элеонора экскурсия джьащахъва акІвлыршан чкІвыныргІа ауагІахъа рыхъаз культура гІарбагата йалыз аршІыйарта атурых ралхІвтІ. АбашталагІвчва шІаква апшыгІвчва ъачІву апещгьи йнашылтІ, асценагьи йхъалтІ, атеатр абзазара йазынархаз азцІгІараква арттІ.
ЙгІашвгвалахІыршвахпІ, алагерь йамурад хъаду чкІвыныргІа Апсны атурых, акультура, абызшва йгьи ацІасква йрыхаргІвазара, рыжвла ъану рпсадгьыли дари ращтаныкъвара рыбагъьара акІвпІ.
ХIадызкIылуа аклассика: «Король Лир» амакIыра мчква шгIанарыцIсыз
Адуней апсуа-абаза конгресси Апсуа театри Айкьангьашырта клуб йызкьазууыз алачIвара адыргалтI. Айчважвара Шекспир Уильям йпьеса «Король Лир»-ла йдыргылыз йара ауи апш хьзы зму аспектакль шалгабыргуаз йгIаларгатI. Анйара акIвйыршун йара аргылчIв арежиссер Кове Адгур.
Айчважвара зджьара йгIанымхауата псы ахъата, йхътIыта йгьи лахIварала йырчвыта йалтI. Асасчва йаланахIвауа йалачпаз агвацчпа турасква алдыргун, асценография апны асимвол мадзаква йырзыпшгIун йгьи Шекспир йсюжетква ХХI асквшышв апны рмагIны ыдзхьи йымдзси амаркIуан. Анйара шаквшахIатхазла, атеатр айчважваракви магIны зму ахъвыцракви рыхъазла уызгIвымсхыз тыппI.
«Гранд Каньон» ТРК йгӏаквчважвауа афильм
Швгватра азынахӏырхитӏ «Гранд Каньон» АзхIара ашта асквшы 20 йазынарху АГТРК афильм. Ашта гӏанзыршаз абзихагӏв, АААК Йхӏаракӏу асовет аунашвачпагӏв Эгьзакь Мусса хӏйачважвауата апроект йапхъахауа ачӏвырхъаква рпны йгӏашӏарышвта магӏны зму культура йгьи арыпхьара квтахандзкIьа йгIамнадаз амгӏва хӏапшуаштӏ.
Чхвартал апхьарта спорт ъамапсыма адзатI
АшIыпIа хъвшараква рыцынхара апкъ йтата Адуней апсуа-абаза конгресс Чхвартал апхьарта йазалху цхърагIара анарайдзатI. АпхьагIвчва физкультура зларчпуш йгьи теннис йызласуаш аъамапсымаква рзыргатI.
Ленинград шта апны Апсны йауаз айсыгIв чвахъабага син йзыгIахъыртIтI
Адуней апсуа-абаза конгресс анхагIвчва Апсны йауаз Абашта айсра Ду афыр, Балтика флот атенгьыз пехота 3-хауа абригада алейтенант айцIба Тарба Хьымца Гвыдж йпа чвахъабага син ъайзыгIахъыртIуаз йалан.
Ари ауыс май а 25 Ленинград шта апны Приозерск район йаланакIуа Мичуринск кыт апхьарта апшцIа апны йакIвшатI. Асин гIахъыртIырныс ачIахIра рквнадыргатI арайон аунашвахъцIарта ахъада Соклаков Александри ТарбаргIа рткъвым йрыуу Тарба Тенгьызи.
Алалра пIатIу зкву сасыта йалан афыр йзаъачви йаргванкви, Апсны Республика агIвымакъраль уысквала аминистр Барцыц Олег, апсуаква радкIылара йгьи «Апсны» культура-арыпхьара жвлара ргIащтийыгIвчва.
Айззара апны Мичуринск апхьарта апхьагIвчва айсра йалакваз рхъмаштылра йазынарху ауысаква йгIарыпхьатI. УацIыхъван йгIайззакваз афыр йхъацIара хвы аквырцIауата ачвахъабага син ащапIы хIврапшдза щтIарцIатI. Официал хъвы аналга амщтахь апхьарта адиректор асасчва апхьарта длырбатI, ауи амузейи акласскви йырналдылтI.
Культура ащатала тшауацIыхра: Эгьзакь Мусса Петербург Этнофорум далан
Май а 20 йгIашIарышвта а 22-дза Россия алагъь къала хъада апны Россия Федерация ауагIахъаква рацзакIыра асквш йазынархаз анаука-практика алалра пхатша – Петербург Этнофорум акIвшун.
А-Этнофорум Россия анаукаква ракадемия йаланакIуа Петр Ду йыхьыз зхъу Антропологии этнографии рмузейи (Кунсткамера) Санкт-Петербург апны йгIаныршу РАН ахъвшари йадыргалтI.
Айззара йалакваз йалкIгIу гватра азалырхтI Адуней апсуа-абаза конгресс ЙхIаракIу асовет аунашвачпагIв, «Алашара» адкIылара апрезидент Эгьзакь Мусса йгIачважвара. Ауи акыт хъараква рпны этнография нархара зму апроектква рырхъйарала швапхата йдырхIаз гIарылайхIватI.
«Сара сыхъаз чIахIра дууын Абаза уагIахъа гIащаквыжьрала йгьи йырзырхIарала хIгвып швапхата йдырхIаз йгIайззакваз йрыцагIвсшарныс. Айззара йалакваз дасу йшвапхала йгIадырбатI культура агIвычIвгIвыс йызхIарныс йцхърагIауа, ауагIа адызкIылуа, утгIачва, уцри кыт, ууагIахъа йгьи укъраль ушырзаъу зпсахуа псы зхъу къарута йшалуа», – йгIаликIгIатI Эгьзакь Мусса.
ЙгIачважвара апны ауи аэтнопроектква аштаква ртшауацIыхра йазынхауа амальта йалырныс йшауаш даквгIашIастI – ауагIа апрограммаква рлыхра йаналу, дара-дара закI ангIархъвыцуа йгьи йырчпауа ацIыхъвагIарбара ахъазла джьауап аныркIуа ауат ари ауыс йшалахъву рылархIвитI.
Айззара апны «Алашара» Къарча-Черкес апны рынхара агIарбараква – спорт, арыпхьара, культура, бызшва нархара зму, чкIвыныргIа йырзынарху проектта йдырхъйаз – гIархIватI. ЙгIадырбаз апхьадзаракви ауыскви зкъару йазхъазцIата зымгIва йырзацалу ауыс йгIалалыз ауагIа шрыцIагылу, йгьи йхъаду ауи шакIву йацIачIвагъватI.
«Сара багъьата йхъасцIитI хIара хIамаль Россия апны йъакIвызлакIгьи, запшштазлакI апынгьи йгIарысабап йшауаш. ХIара ауи Санкт-Петербург, «Гранд Каньон» тшауацIыхырта шта апны йакIвхIыршалауа акультура йгьи асоциал проектквала йгIахIырбитI. Ауи амаль сквшкъомкI цIуата дахIврала йгIанарысабапитI Адуней апсуа-абаза конгрессгьи», – дацIачIвагъватI Эгьзакь Мусса.
Йажва далгауата ауи Петербург Этнофорум адызгалкваз зымгIва йгьи кIьыдата академик, РАН авице-президент, Санкт-Петербург апны йгIаныршу РАН ахъвшара аунашвачпагIв Рудской Андрей Иван йпи Кунсткамера адиректор, академик Головнев Андрейи йразыра ажваква рзынайырхатI.
Афорум агIахътIра йазынархаз агвыргъьахъв айззара анакIвшуз «Санкт-Петербург апны йгIаныршу Россия анаукаква ракадемия ахъвшари Апсны анаукаква ракадемии рацынхара ауысла» агвтараква рпротокол мачвы ацIарцIатI.
А-Этнофорум уагIа щардагIв азнаддатI – культура анхагIвчва, апхьахьаква, аполитикква, ахIаракьатчпагIвчва, ауагIахъа жвлараква рапхъагылагIвчви рджьгарыгIвчви, асуратчпагIвчва, агIвычIвгIвыс напI ъазаква. Айззара апкъ йтата уыс щарда акIвшатI, ауат хъадата йыззынархаз ауагIа, ацIасква, агвбайараква йгьи Россия ауачIвымш ракIвпI.