Ханты-Мансииск ихыркәшахеит ашьагәыҭ жәларқәа рбызшәақәа ирызкыз жәларбжьаратәи афорум, уаҟа иалацәажәан абаза бызшәа аиқәырхареи арҿиареи азҵаара.

Саид Барганџьиа

Ашьагәыҭтә бызшәақәа жәларбжьаратәи рымш инақәыршәаны хәажәкыра 21-22 рзы, урыстәылатәи ақалақь Ханты-Мансииск имҩаԥысит афорум. Уи алахәцәа алацәажәеит амилаҭтә бызшәақәа, абаза бызшәагьы уахь иналаҵаны, реиқәырхареи рыҿиареи ирыдҳәалоу апроблемақәеи иҟоу аперспетивақәеи.

Афорум еиҿнакааит Урыстәыла иқәынхо амилаҭқәа русқәа рзы Афедералтә агентра. Уи аиҳабы Игорь Баринов иазгәеиҭеит, Еиду амилаҭқәа реилазаара (ООН) Ассамблеиа хада иҟанаҵаз алаҳәарала 2019-тәи ашықәс, ашьагәыҭтә жәларқәа иррышықәсны ишышьақәырӷәӷәоу, ашьагәыҭтә бызшәақәа рыҿиашьеи, иахьатәи рҭагылазаашьеи рахь жәларбжьаратәи аилазаара рхьарԥшразы.

Абаза бызшәа иазку ажәахә иманы афорум аҟны дықәгылеит аԥсуа-абаза жәлар рыҿиара ацхрааразы жәларбжьаратәи ахеидкыла «Алашара» ахада ихаҭыԥуаҩ, Адунеизегьтәи аԥсуа-абаза Конгресс Иреиҳаӡоу ахеилак алахәыла Рамазан Мыхц. Иара АААК аинфопортал иазеиҭеиҳәеит, иқәгылараҿы абаза бызшәа аиқәырхареи арҿиареи азы «Алашара» еиҿнакаахьоу, зегьы реиҳа ихадоу аусумҩаԥгатәқәа шаликааз.

«Сара еиҭасҳәеит, збызшәа зцәыӡхьоу ашәуаа рзы еиҿаҳкааз акурсқәа ртәы, хәыда-ԥсада рхатәы бызшәа аҵаразы алшара ахьрымоу. Абызшәа аханатә арҵара ҳалагоит, идҳарҵоит маҷк иадымхаргьы ацәажәара зылшо ауааԥсырагьы. Еиҭасҳәеит иара убас абаза бызшәахьы амультфильмқәа шеиҭаҳгаз, асмартфонқәа рзы ахархәага шаԥаҳҵаз, абжьаратә школқәа рҟны абаза бызшәа иазылхыз асааҭқәа ишрыцаҳҵаз», – ҳәа азгәеиҭеит Мыхц.

«Алашара» ахада ихаҭыԥуаҩ иқәгылара ахәҭак азкын ашәуаа експертцәа абаза бызшәа аӡра ашәарҭара иазкны ирымоу агәаанагарақәа. Рамазан Мыхц иааигаз адыррақәа инарықәыршәаны, Черқьесск ақалақь аҟны аҵара зҵо 1500-ҩык ашәуа хәыҷқәа рҟынтә 40% роуп зхатәы бызшәа здыруа, егьырҭ аурыс бызшәа зыҵәык алоуп ишцәажәо.

«Алашара» афорум алахәра аихшьалақәа азыҟаҵо Мыхц иазгәеиҭеит акрызҵазкуа ҿырҳәалатәи аиқәшаҳаҭрақәа ишырзааиз ашьагәыҭтә жәларқәа рзы ООН есымшатәи афорум ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Чжан Сиаоаньи иареи рыбжьара, ԥхьаҟатәи аусеицура аганахьала.

«Ҳара ҳзы ари акраанагоит, аус еицаҳурц аинтересгьы ҳамоуп. Хра злоу аусеицура ҳауп ҳәа ҳақәгәыӷуеит», – иҳәеит Мыхц.

Иара иажәақәа рыла, афорум аҟны иалацәажәан иара убас адунеи еиуеиԥшым атәылақәа рҟны ашьагәыҭтә жәлар маҷқәа рбызшәақәа реиқәырхареи рырҿиареи азҵаарақәа: Урыстәыла, Китаи, Камерун уҳәа убас егьырҭ атәылақәа рҿырԥшы ааганы.

«Акыр инарҭбааны ирылацәажәеит ахантцәеи (Мраҭашәаратәи Сибра аҩадатәи ахәҭаҿы инхо ашьагәыҭтә жәлар маҷ – аред.) амансцәеи (Ханты-Мансиисктәи автономтә округ аҟны инхо ашьагәыҭтә жәлар маҷ – аред.), иааидкыланы аҩадатәи ажәлар маҷқәа рыӡбахә ҳәан», – ҳәа ациҵеит иара.

Афорум аус ахьынӡауаз излацәажәаз азҵаарақәа иреиуоуп иара убас ашьагәыҭтә жәлар маҷқәа рбызшәақәа аҵаратә системаҿы адгылара рыҭаразы иреиӷьӡоу апроектқәа, аурыс бызшәа – амилаҭбжьаратә бызшәак аҳасабала ахархәара, убасгьы абызшәа маҷқәа реиқәырхараҿы аҭҵаарадырра ҭыԥс иааннакыло.

Афорум алахәцәа зегь еидызкылаз акакәхеит апленартә еилатәара «Дунеик оуп иҟоу – зқьы бжьы ахоуп», уи иалахәын еиуеиԥшым атәылақәа рҟынтә 500-ҩык ауааԥсыра: аҵарауаа, ауаажәларратә усзуҩцәа, арҵаҩцәа Урыстәылантә, Латинатәи Америка атәылақәа рҟынтә, Карибтәи абассеин атәылақәа рҟынтә, Непал, Финлиандиа, Китаи уҳәа убас егьырҭ атәылақәа рҟынтәгьы.